Ineens waren ze er. Gele hesjes. In eerste instantie naar aanleiding van het verhogen van de belasting op diesel door de Franse regering, maar uitgegroeid tot protest tegen de gevestigde orde en daarmee tegen de leiders van het land.

‘Gele hesjes’ vragen om nieuw leiderschap in het bedrijfsleven

Ineens waren ze er. Gele hesjes. In eerste instantie naar aanleiding van het verhogen van de belasting op diesel door de Franse regering, maar uitgegroeid tot protest tegen de gevestigde orde en daarmee tegen de leiders van het land. Waren ze er plotseling? Was het geen logisch gevolg van een gevoel dat er te lang onvoldoende rekening is gehouden met de belangen van een grote groep mensen, van een gevoel van achtergesteld zijn of oneerlijkheid? Ook het bedrijfsleven werd in 2018 geconfronteerd met protesten van de maatschappij. Denk aan wat de voorgenomen salarisverhoging van ING topman Ralph Hamers losmaakte. Dit kon niet meer worden afgedaan met ‘het waait wel over’. Het bewijs dat ook bedrijven deze maatschappelijke signalen niet meer kunnen negeren. Het is tijd voor een fundamentele verandering in leiderschap in het bedrijfsleven.

Kern van de maatschappelijke onvrede lijkt het gebrek aan het nemen van verantwoordelijkheid voor meer dan het eigen belang. Als een RvB/RvC niet breder kijkt dan alleen het eigen belang en (korte termijn) winst van een onderneming, geen verantwoordelijkheid neemt voor het leveren van een bijdrage aan mondiale uitdagingen op gebied van milieu en sociale inclusiviteit en niet luistert naar alle stakeholders, dan staan ook ‘gele hesjes’ op onder medewerkers en klanten. Met gevolgen voor zowel de concurrentiepositie in de markt als voor die van werkgever.

En ja, het gaat steeds meer in artikelen over leiderschap over ‘moreel besef’, ‘langer vooruitkijken als goede stap naar meer geduldig leiderschap’ en ‘de noodzaak tot het grotere verhaal’. Dit zijn absoluut de juiste ingrediënten van het vereiste nieuwe leiderschap, maar er wordt nog veel gewezen naar de overheid; zij moet het oplossen. Wat houdt bedrijven tegen hun eigen verantwoordelijkheid te nemen?

Gelukkig is er al een groep koplopers van bedrijven die het doen en daar succesvol in zijn. Kijk naar grote ondernemingen zoals DSM en Wessanen. Maar ook bedrijven als Triodos Bank, Eosta, Hutten Catering, Lidl, Royal Lemkes en nieuwe bedrijven als Yoni. Zij kijken breder, hebben een sociaal en moreel kompas waar ze voor staan, nemen hun verantwoordelijkheid in balans met de bedrijfsdoelstellingen.

Wat vergt dit van de leiders van deze bedrijven? Wij onderzoeken momenteel in samenwerking met Nyenrode wat de leiders van deze organisaties kenmerkt. In de eerste conclusies is al duidelijk dat het startpunt van het handelen van deze leiders ligt in het grotere geheel, échte verantwoordelijkheid nemen voor het totaal, het (eco)systeem waarvan zij deel uitmaken, boven het eigen belang. Daarnaast handelen zij bewust vanuit hun ‘mens-zijn’ en spreken anderen daar ook op aan. Dat is niet gemakkelijk, want dat vergt het doorbreken van het economisch systeem van (winst)maximalisatie.

Het nieuwe leiderschap gaat daarmee over verantwoordelijkheid nemen voor meer dan jezelf en het eigen belang. Dat gaat over lange termijn, een andere definitie van ‘winst’, gezamenlijke doelen, samenwerken, luisteren en handelen vanuit menselijke waarden. Hand in hand met ondernemerschap. Want om impact te hebben moeten bedrijven ook zakelijk succesvol zijn. 2019 wordt voor ons het jaar van de nieuwe leiders, die zelf verantwoordelijkheid nemen om hun organisatie te veranderen. En dat begint bij henzelf.