De volgende generatie Commissaris Nieuwe Stijl

'Een nieuwe generatie commissarissen maakt haar opwachting. ‘De mix van jong en oud doet wonderen.’

De volgende generatie Commissaris ‘Nieuwe Stijl’

Hans Maarsen, Financieele Dagblad, donderdag 7 november 2013, www.fd.nl

Gezocht: een commissaris nieuwe stijl. Vereisten: energiek en authentiek. Maar geen groot ego. Search- en selectiebureau Ebbinge trekt op 21 oktober de aandacht met een wervingsadvertentie in deze krant. Kandidaten wordt gevraagd zich te melden voor een toezichtfunctie bij middelgrote bedrijven. ‘Grijze haren, geen must’, luidt een zin in de advertentie. De animo blijkt overweldigend. Na een week telt de headhunter ruim 250 reacties. ‘Niet eerder hebben we op deze schaal aan werving gedaan’, zegt Anita te Water van Ebbinge.

De behoefte aan een nieuwe lichting is groot. Ondernemingen en non-profitorganisaties kunnen minder putten uit het veelbesproken old boys network sinds commissarissen nog maar vijf functies mogen combineren. Veel posten komen door de nieuwe wet bestuur en toezicht vacant. De komende vijf jaar neemt ten minste een derde van de voorzitters van toezichthoudende organen afscheid vanwege gevorderde leeftijd of het aflopen van de zittingstermijn, zo taxeert Eveline Klopman, directeur van scholings- en wervingsinstituut De Nieuwe Commissaris.

De wisseling van de wacht wordt langzaam maar zeker zichtbaar in de samenstelling van de toezichtorganen, waar de gemiddelde leeftijd nu nog 58 jaar is. Zo telt de raad van commissarissen (rvc) van technologieconcern ASML drie vrouwelijke leden en is Steven ten Have met 46 jaar de jongste commissaris bij ABN Amro. ‘De mix van oud en jong doet wonderen’, zegt Te Water. ABN Amro staat zo ongeveer model voor een ideale samenstelling. Na de nationalisatie in 2008 is daar een nieuwe rvc aangetreden. De leden zijn jong en oud, man en vrouw, en hebben expertise op divers terrein. Ten Have, hoogleraar strategie en verandering, zit daar aan tafel met oude rotten uit het bankvak als Hessel Lindenbergh en Rik van Slingelandt. ‘Er is over en weer respect voor elkaars inbreng’, zo kijkt Ten Have terug op de bijna verlopen eerste termijn van vier jaar. ‘De ouderen nemen de jongeren niet bij het handje, omgekeerd zijn de jongeren niet zo eigenwijs dat zij alles denken te weten. Het is een natuurlijke vermenging.’

Er zijn goede redenen om het bekende kringetje van commissarissen te verruimen, vindt Arjan Kaaks (47), cfo van doe-het-zelfconcern Maxeda DIY Group en toezichthouder bij zorginstelling Philadelphia. ‘Jongeren zijn soms beter geëquipeerd. Denk aan kennis op het gebied van internet en e-commerce.’ Ten Have zit op hetzelfde spoor: ‘Het is onbestaanbaar dat ABN Amro geen IT-kennis in de raad van commissarissen zou hebben.’

Als jonge toezichthouder kan Ten Have zich ook makkelijker identificeren met vraagstukken van jonge bankiers. ‘Als vader van kinderen in de leeftijd van vijf tot veertien jaar weet ik hoe moeilijk het is een balans te vinden tussen werk en privé.’

Was het vroeger gebruikelijk dat commissarissen zelf nieuwe leden aanwezen, nu zijn er sollicitatieprocedures en wordt openlijk geworven met als doel een groter reservoir aan te boren. Ebbinge zoekt kandidaten in opdracht van familiebedrijven, private-equityhuizen en semipublieke organisaties. Het oog is gericht op veertigers die zich hebben bewezen als bestuurder, ondernemer of investeerder. Van de honderd kandidaten die scholingsinstituut De Nieuwe Commissaris in vier jaar heeft opgeleid, is intussen een kwart als toezichthouder aan het werk. Te Water van Ebbinge zegt aangenaam verrast te zijn over de kwaliteit van de sollicitanten. Zij begeleidt bijvoorbeeld een oud-bestuurder van een voedingsconcern die directeur is geworden van een ziekenhuis en in de markt is voor toezichtfuncties.

De jonge commissarissen vormen ook weer een eigen wereldje waar namen van toppers circuleren. Zo wordt hoog opgegeven van de Twentse hoogleraar Theo Huibers (47), die in de raad van commissarissen van uitgeverij NDC-VBK naar verluidt een perfect koppel vormde met Age Offringa, een man met een lange staat van dienst en bekend van Friesland Bank. In de board-room staat Huibers bekend als een kritische vragensteller die verdienmodellen permanent tegen het licht houdt.

Nog een rijzende ster is Carin Gorter (1962), expert in financiële compliance, die toezicht houdt bij ING Groep, verzekeraar VGZ en het Amsterdamse ziekenhuis OLVG. Professioneel commissaris Erik van de Merwe (Achmea) is voor haar een lichtend voorbeeld. Ook Leni Boeren (1963), werkzaam bij Robeco, staat te boek als hoogvlieger. Zij is in tien jaar uitgegroeid tot een toezichthouder met gezag, onder meer bij Nuon, en heeft in Pieter Bouw (ex-KLM) een vaste gesprekspartner gevonden.

De nieuwe generatie lijkt te willen afrekenen met het beeld van de commissaris als baantjesjager. Er gaan in die kring stemmen op om een toezichthouder na vier jaar niet meer te herbenoemen tenzij daar zwaarwegende redenen voor zijn. Kaaks van Maxeda pleit ervoor vaker te rouleren. ‘De verlenging van een mandaat mag geen vanzelfsprekendheid zijn. De markt van commissarissen moet wat dynamischer worden.’

Het proces van opvolging en vernieuwing gaat met horten en stoten. Eveline Klopman ziet nog te vaak gebeuren dat nieuwkomers tegen een muur oplopen. ‘Gebrek aan ervaring bij kandidaten wordt gebruikt als argument om de gelederen gesloten te houden.’ De oude reflexen behoren niet zomaar tot het verleden. De oude garde zal ‘het meisje’ wel even leren hoe het in grote wereld toegaat. Dat vraagt van het juniorlid om enige tact. Klopman: ‘Dus niet meteen de vergadering op zijn kop zetten met een spervuur van vragen. Het is dan beter om eerst rustig te kijken hoe de hazen lopen en buiten de vergadering eens af te stemmen met de voorzitter.’

Dat wil niet zeggen dat een aanstormende commissaris geen eisen mag stellen. Klopman weet van een financieel expert uit de beleggingswereld die aan zijn benoeming tot commissaris bij een woningcorporatie de voorwaarde verbond dat hij tevens voorzitter zou worden van de auditcommissie. Bovendien zou er nog een tweede commissaris van buiten moeten komen. De corporatie ging voetstoots akkoord met die condities.

Informatie en contact

T: +31 (0)20 5 725 725
E: info@ebbinge.nl