Transformatiekracht in de praktijk: Een gesprek met Dick Velings

Om dit principe concreet en toepasbaar te maken, gingen we in gesprek met Dick Velings, Director Strategic Growth & Transformation bij Eneco. Dick leidt al jaren complexe veranderingen – van AkzoNobel tot de B2B-business van Eneco – en deelt in dit interview zijn ervaringen en lessen uit de praktijk. Zijn verhaal laat zien dat er, ongeacht de sector, patronen bestaan in transformatieprocessen. Deze patronen hebben we vertaald in concrete tips voor leiders die aan de slag willen met transformatie.

Bij Eneco, een energiebedrijf met de missie om koploper te zijn in de energietransitie, leidde Dick de afgelopen vier jaar de zakelijke markt, een uitdaging op zich. De B2B business stond onder druk, en veel medewerkers twijfelden of Eneco’s doelstelling rondom klimaatneutraliteit wel op een winstgevende manier in deze markt haalbaar was. "Dit kunnen we niet allemaal tegelijkertijd bereiken," was de algemene reactie. Maar Dick en zijn team wilden juist koploper worden in deze ambitie. Vier jaar later is deze business een zeer waardevol onderdeel van Eneco. “Het begon met een hypothese die zo ambitieus was, dat mensen ervan schrokken. Dan weet je: we zitten op het goede spoor.”

Tip 1: Begin met een droom – en een groep die daarin gelooft

Een transformatie start niet met een plan, maar met een inspirerende visie, een droom die mensen raakt. Dick’s benadering is om die visie te bouwen met een groeiende groep mensen, uit alle lagen van de organisatie. Het is geen top-down proces, maar een gemeenschappelijke droom die je samen vormgeeft. Zorgpunten en twijfels worden niet genegeerd, maar juist besproken: Hoe kunnen we deze droom tóch realiseren?

Door open te praten over uitdagingen en samen te zoeken naar oplossingen, ontstaat er een gemeenschappelijk geloof in de ambitie. Het mooiste moment komt wanneer de hypothese tot ambitie leidt, en dus niet alleen in het hoofd, maar ook in het hart zit. Dan gaan mensen er niet alleen voor omdat het moet, maar omdat ze er echte overtuiging bij voelen.

“In de fase van het dromen, ben ik, in gesprek met de organisatie, voortdurend bezig met het opstellen en het toetsen van hypothesen. Door het gesprek te voeren over de zorgen ten aanzien van de droom neem je mensen al mee in diezelfde droom. En krijg je dus steeds meer volgers.”

Tip 2: Structuur is het fundament – discipline maakt de transformatie

Het start met een droom, daarna komt rust, reinheid en regelmaat.

Een transformatie slaagt of faalt niet met grootse plannen, maar door (het ontbreken van) dagelijkse discipline. Dick noemt de benodigde aanpak niet glamoureus en meeslepend, maar wel effectief: als leider ben je verantwoordelijk voor de structuur, de overleggen en de agenda. Dat moet je echt zélf doen en daarin volledige verantwoordelijkheid nemen. Een veelvoorkomende valkuil is dat leiders dit delegeren, maar in deze fase is dit juist wat je zelf moet doen.

De discipline moet ook gaan over communicatie. In de beginfase van een transformatie ben je vooral bezig met storytelling en bewuste en geplande communicatie. Je zorgt voor heldere kaders en duidelijke afspraken. Maar naarmate de transformatie vordert, verschuift de focus naar informele communicatie. Maar ook dat vraagt discipline.

Dick heeft wel 25 gesprekken per dag, niet allemaal in formele meetings, maar ook korte, persoonlijke gesprekken op de werkvloer. Dat is waar verandering plaatsvindt: niet alleen in de boardroom of tijdens de meeting, maar juist ook in de kleine momenten om die formele meetings heen, dat is waar je mensen kunt raken en beïnvloeden.

Tip 3: Succesvol leiderschap is onzichtbaar – durf de ruimte te geven

Dick’s persoonlijke groei als leider is net zo indrukwekkend als zijn professionele successen. Vroeger stond hij misschien zelf meer centraal, gericht op zichtbaar leiderschap. Maar inmiddels weet hij beter en is zijn belangrijkste inzicht duidelijk: "Het gaat niet om mij, maar om wat we samen bereiken. Nu richt ik me vooral op de ander, op de mensen. Dat betekent ook dat je als leider ruimte moet maken voor anderen, zodat zij kunnen groeien en stralen op het podium.”

Een concreet voorbeeld uit zijn ervaring bij Eneco illustreert dit: Na vier jaar B2B trok Dick zich bewust terug uit de dagelijkse operatie om zich in te zetten op het leiden van een bedrijfsbrede transformatie van Eneco. Na de succesvolle afronding daarvan is hij nu verantwoordelijk voor de strategie om Eneco’s totale groei te realiseren. Hij benadrukt dat het belangrijk is dat je jezelf als leider niet belangrijk maakt:

“Naarmate het succes groter wordt en het probleem kleiner, moet je bereid zijn naar de achtergrond te stappen en anderen in de spotlight te laten komen. Dan moet je vanaf de zijlijn tevreden durven toekijken. Dat vind ik niet altijd makkelijk maar uiteindelijk is het doel een team of een organisatie te bouwen die zelfstandig kan functioneren, en waarbij de leider niet constant zichtbaar is.”

Tip 4: Vind je 'waarom' – de drijfveer achter je leiderschap

"Ik wil iets bijzonders creëren, iets dat mensen inspireert. De rest is uitvoering."

Voor Dick gaat het niet om de uitvoering zelf, maar om het waarom: de droom, de gezamenlijke ambitie die mensen raakt en motiveert. Zijn verhaal daagt andere leiders uit om te graven naar hun eigen motivatie. Want waarom doe je wat je doet? Het antwoord ligt niet altijd aan de oppervlakte. Vaak is het een jarenlange reis vol ervaringen, tegenslagen en inzichten.

Maar wanneer je de kern van je drijfveren hebt gevonden, geeft dat rust en richting. Het stelt je in staat om transformatieprocessen – met alle uitdagingen en weerstand – met vertrouwen en veerkracht aan te pakken. Want als je weet waarom je iets doet, geeft dat je de kracht om door te zetten, zelfs als het moeilijk wordt.