Recensie: “Leidinggeven bij de overheid, had jouw baas dit maar gelezen…”

In “Leidinggeven bij de overheid, had jouw baas dit maar gelezen…” bieden Fred Lafeber en Karel van Oosterom een praktische en inspirerende handleiding voor leiderschap binnen de publieke sector. Voor Ebbinge is Karel een bekende naam: hij verzorgt al enige jaren een module in de opleiding Toezicht Nieuwe Stijl van Ebbinge. Sommige concepten die hij daarin gebruikt staan ook in dit boek.

Met hun schat aan ervaring – Lafeber bij de Wereldgezondheidsorganisatie en diverse ministeries in Den Haag, Van Oosterom als top-ambtenaar en voormalig ambassadeur – vertalen ze complexe leiderschapsuitdagingen naar concrete handvatten voor praktische verbeteringen. Het boek sluit naadloos aan bij Ebbinge’s bekende visie op leiderschap, die draait om zelfbewustzijn, droom, moed, energie, optimisme, verbinding, impact en transformatiekracht. Door deze principes te integreren, biedt het boek een krachtige leidraad voor overheidsleiders die blijvende verandering willen realiseren.

Zelfbewustzijn en visie als fundament
Lafeber en Van Oosterom benadrukken dat effectief leiderschap begint bij zelfbewustzijn. Door openhartig hun eigen beginnersfouten te delen – zoals de neiging tot micromanagement, contraproductieve stijlen van opdrachten geven of het vermijden van verantwoordelijkheid – tonen ze hoe zelf-reflectie en feedback-gesprekken met andere leidinggevenden helpt om hun gedragspalet uit te breiden. Dit sluit aan bij Ebbinge’s principe van zelfinzicht als basis voor groei. Vanuit dit fundament ontwikkelt een leider een droom (een visie), die in het boek wordt vertaald naar een heldere aanpak voor inhoudelijke uitdagingen in de publieke sector. Modellen zoals de ‘Spock-methode’ en het ‘Mieke Telkamp-model’ helpen leiders om programmatisch, opgavegericht of procesgericht te werken, waarmee ze samen met hun team een duidelijke koers uitzetten die aansluit bij maatschappelijke doelen.

Moed en energie voor complexe uitdagingen
Leidinggeven in de publieke sector vraagt om moed, vooral gezien de complexe wisselwerking tussen politiek, ambtenarij en publieke verantwoordelijkheid. De auteurs illustreren dit met praktijkvoorbeelden, zoals hoe om te gaan met gewetensproblemen in je organisatie en hoe en wanneer je tegengas kunt geven als de politiek met onhaalbare voorstellen komt. Dit vraagt ook om energie, een ander kernbegrip van Ebbinge. Het boek benadrukt hoe leiders energie kunnen managen door prioriteiten te stellen en een werkomgeving te creëren die vitaliteit bevordert.

Optimisme en verbinding als motor voor teams
Een opvallende kracht van het boek is de focus op optimisme, waarmee leidinggevenden perspectief bieden en vertrouwen uitstralen, zelfs in uitdagende tijden. Lafeber en Van Oosterom laten zien hoe leiders met een positieve mindset hun teams kunnen inspireren om in mogelijkheden in plaats van problemen te denken, een principe dat Ebbinge benadrukt als cruciaal voor verandering. Dit gaat hand in hand met verbinding, waarbij leiders gemeenschappelijke waarden creëren om een inclusieve werkomgeving te bevorderen. Lafeber en Van Oosterom bieden een praktische aanpak voor het creëren van een veilige werkomgeving zodat de teamleden samen leren groeien. Het boek biedt verder praktische tips om ook naar boven te leren managen, zodat leidinggevenden niet alleen hun team maar ook hun eigen bazen effectief meekrijgen.

Impact en transformatiekracht door Kintsugi
De auteurs sluiten af met de Japanse Kintsugi-methode, een metafoor voor het omarmen van imperfecties als kansen voor groei. Door fouten en tegenslagen te zien als leermomenten, tonen Lafeber en Van Oosterom hoe leiders impact kunnen hebben door veerkracht en reflectie. Dit resoneert met Ebbinge’s principe van transformatiekracht, waarbij leiders niet alleen zichzelf maar ook hun teams en organisaties duurzaam veranderen. Door het boek heen wordt dit geïllustreerd met praktische checklists en casestudy’s, die leiders helpen om hun aanpak te verfijnen en blijvende verbeteringen door te voeren in de publieke sector.

Een must-read voor overheidsleidinggevenden
“Leidinggeven bij de overheid, had jouw baas dit maar gelezen…” is een nuttige gids voor iedereen die streeft naar effectief leiderschap binnen de publieke sector. Het combineert theoretische inzichten met praktische tools, zoals visuele modellen en concrete tips, die direct toepasbaar zijn. Het boek leest makkelijk weg en een lezer met weinig tijd kan zich ook beperken tot het hoofdstuk en onderwerp waar hij of zij op dat moment mee worstelt. Of je nu een beginnende leidinggevende bent die worstelt met valkuilen, of een ervaren manager die zijn aanpak wil versterken, dit boek biedt handvatten om met zelfbewustzijn, moed en energie impact te realiseren. Door de focus op droom (visie), optimisme, verbinding en transformatiekracht sluit het mooi aan bij Ebbinge’s leiderschapsvisie, waarbij het draait om het creëren van duurzame verandering.

Met hun heldere drieslag – inhoud, mensen, middelen – en een schat aan praktijkervaring leveren Lafeber en Van Oosterom een waardevolle bijdrage aan de professionalisering van overheidsleiderschap. Het boek is een oproep aan leidinggevenden om met vertrouwen en visie te werken aan een betere publieke sector. De droom van de auteurs is om bij te dragen aan een beter functionerende publieke sector die zorgt voor betere dienstverlening voor de maatschappij. Een absolute aanrader voor wie wil dat zijn medewerkers zeggen: “Ik ben blij dat jij dit boek hebt gelezen!”

Over de auteurs
Fred Lafeber, werkzaam bij de Wereldgezondheidsorganisatie in Kopenhagen, heeft uitgebreide ervaring bij ministeries zoals Economische Zaken en VWS. Karel van Oosterom, met ruim 40 jaar ervaring in de publieke sector, was onder meer directeur-generaal in Den Haag, en ambassadeur bij de VN in New York en ambassadeur in Londen. Inmiddels is hij lid van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen en veiligheidsdiensten, CTIVD. Hij geeft sinds 2023 een module bij de opleiding Toezicht Nieuwe Stijl van Ebbinge.