Frank Huis, CEO van ventilatiespecialist Interduct: ‘Mensen kunnen veel meer dan ze zelf denken – en dan nóg weer meer’

Wat is je lastigste ondernemersdilemma?
We bouwen aan een progressieve organisatie. Met veel zelfsturing en veel leiderschap, maar weinig traditionele managers in de onderneming. De grote uitdaging is: hoe behoud je dat zonder je er weer mee te bemoeien? Ik heb dit in gang gezet, en vervolgens wil ik mensen de ruimte geven om zelf invulling te geven aan hoe ze willen werken. Maar mensen vallen gauw terug in een traditionelere rolverdeling, omdat ze op die manier zijn opgevoed, alle bedrijven werken zo. En ook klanten en leveranciers snappen onze organisatie vaak niet. Dus hoe houd je die progressieve werkwijze vast?

Want mensen leveren hun ruimte vrijwillig weer in.
Mensen onderschatten zichzelf schromelijk. Ze kunnen veel meer dan ze zelf denken – en dan nóg weer meer. Alleen denken ze zelf dat dat niet in ze zit.

Hoe overtuig je ze daar dan van?
Overtuigen kan ik niet. Wel verleiden. Ik kan wel zeggen: je moet het zus of zo doen, maar dan denken mensen: tja, dat wil hij nu eenmaal graag. Je kunt ze beter een beetje verleiden door voorbeelden te laten zien van anderen, liefst van collega’s die soortgelijk werk doen, die die ruimte al pakken. Dat werkt het beste. Wat heb jij meegemaakt, hoe heb jij dit aangepakt? En dan geloven ze opeens wel dat ze het kunnen. Dat kan wel alleen maar als je regelmatig zelf op de werkvloer bent. Ik ben een van de weinige directeur-aandeelhouders die de hele dag op werkschoenen loopt. Ik wil altijd de werkvloer op kunnen. Daar wordt de waarde gecreëerd voor onze klanten, daar gebeurt het, en daar zit ontzettend veel leiderschap.

Wie of wat heeft je het meest gevormd als leider?
Ricardo Semler. Ik las zijn boek begin jaren negentig, en dat is een gamechanger geweest in mijn hoofd. Hij heeft een filosofie die mij als mens heel erg aanspreekt. Hij nam in de jaren tachtig in Brazilië het bedrijf over van zijn vader, dat heel traditioneel georganiseerd was. Dat werkte niet voor hem, hij werd er overspannen van, en besloot toen het bedrijf radicaal om te gooien en meer te laten aansluiten bij waar hij in geloofde. Hij heeft radicale besluitvorming ingevoerd. Mensen konden zelf besluiten over hun werktijden, over hoe ze hun werk deden. Natuurlijk met doelen die ze als team vaststelden, en het werkte: zijn bedrijf groeide van 4 miljoen euro omzet naar ruim tweehonderd miljoen in twintig jaar. Dit was zo anders dan wat ik las in mijn bedrijfskundeboeken. Zo zou ik ook behandeld willen worden, met veel vertrouwen, ruimte voor ontwikkeling en ruimte om fouten te maken.

Wat is het principiële verschil tussen Interduct en vergelijkbare bedrijven?
Dat is moeilijk te zeggen, want ik kijk niet zo makkelijk bij vergelijkbare bedrijven binnen. Maar wij werken op basis van drie principes: transparantie, gelijkwaardigheid en vertrouwen. Ik hoor ook dat we dat waarmaken.

Van welke eigenschap van jezelf zou je graag afscheid nemen?
Ik kan soms drammerig worden en zichtbaar geïrriteerd als ik geraakt word in mijn waarden. Als mensen mijn vertrouwen beschamen, of zeggen dat ik niet te vertrouwen ben. En dat uit ik dan zo heftig dat bij anderen de luiken dichtgaan. Een boze gezichtsuitdrukking, stemverheffing ook wel. Totaal niet effectief. Ik heb best wat training gehad, en heb nu geleerd daar beter mee om te gaan. Ik heb meer controle over mijn emoties, en kan ze functioneler inzetten. Maar dat heeft wel wat jaartjes geduurd. Inmiddels heb ik geleerd om er woorden aan te geven – want dat is uiteindelijk wat je moet doen, als leider.

Wanneer besloot je hieraan te gaan werken?
In 2008 kon ik me inkopen in dit bedrijf, en ik begon heel enthousiast. Let’s go! En op een gegeven moment ging het niet zoals ik wilde. Kom eens met ideeën mensen, dacht ik, denk zelf eens na, hoe kan het nou dat er niets komt! Ik was geïrriteerd, sloeg met een deur, en realiseerde me toen: dit lijkt wel een patroon. Dit ligt niet aan de anderen, dit ligt aan mij. En toen ben ik naar een instituut in Veldhoven gegaan, dat heet nu Learning Waves, met een aantal andere ondernemers, en hebben we hard aan onszelf gewerkt.

Hecht je aan rituelen en zo ja, welke?
Rituelen zijn de hartslag van je bedrijf. We hebben elke dag een dagstart, per team, om te kijken wat er moet gebeuren. Wat is er gelukt, wie heeft er hulp nodig? En hoe zit iedereen erbij? En we sluiten altijd af met een plusdelta: wat er goed ging en wat er beter kon, want zelfsturing moet je steeds blijven evalueren. Dat is geen kwestie van alles laten vallen en dan jongens, bekijk het maar. Een kader en een ritme zijn ongelooflijk belangrijk in een zelfsturende organisatie.

Waar en hoe kom je op de beste ideeën?
Door rond te lopen en met mensen te praten. Bij het bier en de nootjes hoor je de beste ideeën. Het voordeel van regelmatig op de werkvloer zijn is dat mensen je gemakkelijk aanspreken en zich veilig genoeg voelen om allerlei dingen te vertellen, ook al ben ik de ceo. En verder ga ik elk jaar twee, drie maanden weg met mijn boot. Dat heb ik nodig om fris te blijven en het overzicht te bewaren. Waar zijn we mee bezig, gaat het de goede kant op? In die maanden heb ik geen operationele verantwoordelijkheden, dan kan ik áán het bedrijf werken in plaats van ín.

Kun je zo lang onbereikbaar zijn?
Dat is juist goed. Een van de eerste keren dat ik zo lang wegging, waren twee collega-directeuren net aangetreden in het bedrijf. Drie maanden na hun start ben ik op reis gegaan. Daardoor hebben zij echt hun plek kunnen innemen bij Interduct – de eerste weken kwamen mensen toch nog vooral naar mij toe, omdat ik de langstzittende nummer één was. Dat kon daarna niet meer. En voor ik wegging, had ik veel operationele taken. Na mijn terugkeer heb ik precies de dingen op mijn bord kunnen nemen die bij mij pasten en goed waren voor de onderneming.

Wat is je grote droom?
Ik droom ervan een wereld te kunnen bouwen waar mensen gewoon gelukkig kunnen werken. Dat ze hun talent kunnen gebruiken, dingen doen waar ze goed in zijn, met vertrouwen kunnen werken en zich mogen ontwikkelen. Ik zie nog zo vaak mensen die niet happy zijn in hun werk, maar blijven omdat er toch brood op de plank moet. Op die manier gaat zo veel talent verloren.