Heidi van den Brink, bestuurder van zorgorganisatie Marente: 'Soms doe ik alsof ik iets niet meer weet’

Wat heb je geleerd wat je eigenlijk niet had willen weten?
Dat mensen niet altijd eerlijk tegen je zijn. Als ik een compliment krijg, denk ik weleens: meen je dit nu, of zeg je dit om me naar de mond te praten? Toen ik nog operatieassistente was liepen we na een vergadering weleens naar buiten en zeiden we tegen elkaar: nou, dat gaan we dus niet doen hè, wat een stom besluit. Die kennis zit me nu soms in de weg.

Wie of wat heeft je het meest gevormd als leider?
Een van mijn oude leidinggevenden. Ik wilde een keer een opleiding doen. Toen ik dat hem vroeg, zei hij: oké, je wilt een opleiding doen in iets wat je eigenlijk al kunt… Wordt het geen tijd dat je een serieuze opleiding kiest? Dat gesprek ben ik nooit vergeten. Toen mocht ik een MBA gaan doen. Daar had ik nooit om durven vragen: ik kom uit een lief, eenvoudig gezin, waar ambitie helemaal niet aanwezig was. Doe nou maar gewoon, zou je dat nou wel doen, dat werk. Mijn hele carrière is me overkomen, vanaf dat ik begon als operatieassistente. Dat ik aan de universiteit zou gaan studeren, had ik nooit durven dromen. Ik keek altijd enorm op tegen mensen die hadden gestudeerd, en toen zat ik daar opeens tussen.

Welke les heb je hieruit getrokken?
Dat je best wat groter mag dromen voor jezelf.

Wat was je eerste baantje?
Bij de Chinees, in Schoonhoven. Superleuk. Daar heb ik hard leren werken en leren incasseren. Als jong blond meisje kreeg je van alles naar je hoofd, daar moet je wel tegen kunnen.

Wanneer heb je dat incasseringsvermogen nodig gehad?
Toen ik begon als operatieassistente. Dat was in de tijd dat chirurgen nog een soort god waren in het ziekenhuis. Het zou nu allemaal niet meer kunnen, maar destijds heb ik er een hoop meegemaakt. Een chirurg, bijvoorbeeld, die het lichaam van een patiënt, die onder narcose was, voorbereidde voor een operatie. De patiënt kreeg door die aanrakingen een lichamelijke reactie in zijn slaap. De chirurg bleef mij strak aankijken, om te zien hoe ik reageerde. Ik wist niet waar ik kijken moest, heel ongemakkelijk, ik was achttien en net een paar weken aan het werk. Vreselijk. Ik ben blij dat voor dit soort grensoverschrijdend gedrag nu meer aandacht is. Nog steeds vind ik de grote verschillen tussen mannen en vrouwen ingewikkeld. Het verschil in beloning, maar ook dat je op straat als vrouw niet veilig voelt. Ik heb dochters van dertig en twintig, en maak me nog steeds soms zorgen om ze.

Hoe zorg jij voor een betere verdeling tussen mannen en vrouwen?
We werken in de zorg met kleine contracten, dus veel parttime werk. Dat probeer ik te doorbreken. Vrouwen die weinig uren werken, zijn niet financieel onafhankelijk. Dat onderwerp probeer ik aan te snijden in de organisatie, maar veel vrouwen willen daar niet over nadenken. Die komen pas in actie als ze ermee geconfronteerd worden. Het is altijd goed om een contract te hebben waarbij je de uren kunt ophogen.

Hoe haal je het beste in anderen naar boven?
De belangrijkste les die ik heb geleerd, is: je moet jezelf kennen om anderen te kennen. Dus als je weet hoe iets bij jou werkt, wat jou triggert, waardoor jij geïrriteerd raakt of juist aan gaat, snap je ook beter waarom anderen doen wat ze doen of wat ze nodig hebben. Dat verschilt dus per individu. Sommige mensen moet je een extra duwtje geven, anderen moet je juist afremmen of vragen stellen.

Op welke prestatie ben je het meest trots?
Dat ik van operatieassistent bestuurder en toezichthouder ben geworden. In het ziekenhuis kwam ik in een academische wereld terecht, en ik kreeg daar toch bewijsdrang van, ook al was ik zo helemaal niet opgevoed. Zo van: ik zal wel even laten zien dat ik dit kan. Ik ben altijd op zoek geweest naar een uitdaging.

Wat was de spannendste stap?
Voor mezelf beginnen als interim-manager. Ik was achter in de dertig, en wist eigenlijk niet wat ik wilde, maar ik wist wel dat ik meer wilde leren. En als je gaat werken als interimmer, gaat je leercurve steil omhoog. Je hebt een duidelijk doel, je wilt je opdrachtgever tevreden stellen. Daar heb ik heel veel van geleerd. De combinatie van een jong gezin en ambitie heb ik altijd moeilijk gevonden. Het zijn twee heel leuke meiden geworden, maar je hebt toch steeds het gevoel dat je tekortschiet. Niet dat mijn kinderen dat ooit hebben gezegd, het zijn meer de andere moeders op het schoolplein die je veroordelen. Zo van: ooh, is dat een fulltime baan die je doet? Dat vragen ze nooit aan mijn mannelijke collega’s. En dat gebeurt nog steeds. Ik ben inmiddels oma, en dan vragen vrouwen: heb je dan een vaste oppasdag? Nou, nee, zeg ik dan, je weet toch wat voor werk ik doe? Maar dan klinkt het: oh, dat zou ik nóóit kunnen. Die druk van andere vrouwen, dat houdt nooit op.

Wat heb je geleerd wat je eigenlijk niet had willen weten?
Dat mensen niet altijd eerlijk tegen je zijn. Voor mij voelt het niet zo, maar mensen ervaren wel een hiërarchische relatie. Dus als ik een compliment krijg, denk ik weleens: meen je dit nu, of zeg je dit om me naar de mond te praten? Mijn beste managementopleiding heb ik gehad toen ik zelf nog operatieassistente was. Dan liep je na een vergadering naar buiten en zeiden we tegen elkaar: nou, dat gaan we dus niet doen hè, wat een stom besluit. En dan had niemand van ons ín die vergadering iets gezegd. Die kennis zit me nu soms in de weg.

Hoe doorbreek je dat?
Door mezelf kwetsbaar op te stellen. Door te vertellen over mijn eigen onzekerheden en ervaringen. En ik probeer ruimte te geven voor tegenspraak en niemand daarop af te straffen. Er zijn managers die zeggen: als ik iets weet, kan ik het niet meer niet weten. Maar zo ben ik niet, soms doe ik net alsof ik iets niet meer weet. Anders is het niet meer veilig om iets in vertrouwen met me te delen.

Vinden mensen jou weleens een rebel of een onruststoker?
Een rebel, zeker. Misschien niet binnen Marente, maar wel regionaal of landelijk. Ik ben een flapuit, ik zeg wat ik denk. Ik zou wel wat mysterieuzer willen zijn hoor, maar dat lukt me niet. En gelukkig weet ik inmiddels, door coaching, dat het echt wel effectief is wat ik doe, doordat ik mezelf ben en daarin transparant ben.

Van welke misstap of teleurstelling heb je het meest geleerd?
Dat was in een sollicitatieprocedure waar eigenlijk alle seinen op rood stonden. Het eerste gesprek was niet leuk en voelde niet goed. Tot mijn verrassing was ik toch door naar de volgende ronde. Daarna viel een opmerking als: ik ben benieuwd hoe de samenwerking wordt. Maar ik had besloten dat ik weg wilde van mijn oude plek, ik wilde de baan. Het was een mooie stap, maar die samenwerking liep inderdaad totaal niet. Dit was wel de laatste keer dat ik mijn onderbuikgevoel genegeerd heb.

Wat is je grote droom?
Meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Een jaar of tien geleden solliciteerde ik voor een functie in een tweekoppige raad van bestuur. Er zat al een vrouw, en ik ging met haar koffie drinken, om te kijken of zij het zag zitten. Toen zei ze: je denkt toch niet dat ze twee vrouwen aan de top van deze organisatie gaan zetten? Toen zag je dat minder. Nu zie je het gelukkig vaker, twee, of zelfs drie vrouwen aan de top, maar dit zou nog wel meer mogen. Sowieso diversiteit in organisaties, want mannen en vrouwen brengen echt iets anders mee, en dat is juist zo mooi. Grotere dromen dan dit heb ik niet. Ik voel me een zeer bevoorrecht mens.