Het leiderschap van Susan Swarte, CFNO bij TNO

‘“Waarom doen we het eigenlijk zo?” is een verfrissende vraag’

het-leiderschap-van

Wat voor leiderschap verwachten we van een Chief Financial Officer?
Vincent Timmers van Ebbinge sprak met Susan Swarte, CFO bij TNO.

In welke transitie speelt je werk zich af?
TNO heeft een enorme impact op bedrijven, de overheid en onze samenleving en houdt zich bezig met een grote diversiteit aan onderwerpen. Ik werk er pas anderhalve maand, dus ik ben nog veel aan het leren. Mijn persoonlijke transitie is nu dat ik niet langer vanuit één bedrijf denk, maar vanuit ecosystemen. TNO speelt daarnaast een belangrijke rol in systeeminnovatie, gericht op bijvoorbeeld energietransitie of arbeidsmarkttransitie.

Wat is de komende jaren jouw ambitie als CFO?
Ik wil de impact van TNO op het Nederlandse bedrijfsleven vergroten. Het is mijn missie om zoveel mogelijk bedrijven in aanraking te brengen met alle geweldige innovaties en ideeën die hier worden ontwikkeld. Bij TNO meten we ons succes af aan onze impact, want we zijn niet gericht op winst maken. Winst investeren we in innovatieve faciliteiten, ook zonder dat we daar meteen een positieve businesscase voor hebben. In een bedrijf zou je dat niet doen, maar dat is wel de rol van TNO.

Eerder werkte je bij een bedrijf dat in handen was van private equity, nu werk je bij een organisatie die voor 50% wordt gefinancierd door de overheid. Waarom heb je die overstap gemaakt?
Vanwege de impact die je kunt maken. Bij TNO kun je een veel grotere macht mobiliseren, waarmee je makkelijker en sneller impact kunt realiseren. We ontwikkelden bijvoorbeeld een skills ontology, een soort woordenboek van skills dat het voor werkzoekenden en werkgevers makkelijker maakt om elkaar te vinden omdat cv’s minder centraal komen te staan. Dat is best vergelijkbaar met de missie van mijn vorige werkgever, uitzendorganisatie Olympia, maar op een heel andere schaal.

Je hebt in veel verschillende sectoren gewerkt, van een biotechbedrijf tot de Staatsloterij. Wat kun je brengen, als iemand van buiten?
Ik heb me nooit gehinderd gevoeld door een gebrek aan sectorkennis. Juist als CFO heb je die kennis helemaal niet nodig en is het verfrissend om te vragen ‘waarom doen we het eigenlijk zo?’ Of ‘Hoe ziet je klant er eigenlijk uit?’ Dan kom je er bijvoorbeeld achter dat je een klant een Jaguar aanbiedt, terwijl hij op zoek is naar een Panda.

In je vorige baan kreeg je te maken met veel uitdagingen, zoals corona, franchisehouders en een exit-traject. Wat vroeg dat van jouw leiderschap?
Op heel veel borden tegelijk schaken, keuzes maken en nee durven zeggen. Ook op persoonlijk vlak. Toen ik uitviel met een zware hernia, wist ik dat ik mezelf voorbij was gelopen. Ik ben altijd loyaal naar mijn mensen en het bedrijf, maar heb geleerd om ook voor mezelf te zorgen.

Wat is jouw visie op diversiteit?
Voor mij gaat het niet alleen over diversiteit, maar ook over inclusie: je moet niet alleen zorgen voor een goede afspiegeling, maar ook mensen die er anders over denken de ruimte geven om hun denkbeelden naar voren te brengen. Hoe zorg je er vervolgens voor dat je écht naar ze luistert? Sommige van de wetenschappers bij TNO zijn ook (deeltijd) hoogleraar, maar we zien dat het aandeel vrouwelijke hoogleraren bij ons lager is dan het Nederlandse gemiddelde. Daar werken we nu aan.

Ben je altijd al met diversiteit en emancipatie bezig geweest?
Vroeger moest ik al weinig van het keurslijf hebben, van wat je hoort te doen als vrouw. Toen ik op de basisschool zat moesten de meisjes handwerken, terwijl de jongens gingen slagballen. Ik had totaal geen ambitie om te leren handwerken. Dus liep ik elke week demonstratief met de jongens mee naar het slagbalveld en werd ik door de meester teruggestuurd. ‘Belachelijk!’ riep ik uit.

Is CFO wel de juiste uitdrukking voor wat je doet?
Ik zou de N toevoegen, van Navigator. Ik voel me thuis in die rol: je kijkt mee en kan af en toe aan het stuur trekken. Ook let ik altijd op wat er op de achterbank gebeurt, of iedereen daar nog happy is. Het ultieme doel is om in plané te komen, zoals in een acht bij wedstrijdroeien. Als je allemaal in dezelfde cadans raakt, voel en hoor je de bubbeltjes onder de boot. Dat is magisch. Als je dat bereikt binnen een bedrijf, dan zingt het.

Geschreven met medewerking van Lisanne Snelders, fotografie van Pieter Bas Bouwman