Het leiderschap van Paul Smits, CFIDO

‘Als de spreadsheet er al ligt ben je te laat’

het-leiderschap-van
  • Auteur: Anita te Water

Welke invulling geeft een CFO aan leiderschap?
Anita te Water van Ebbinge ging het gesprek aan met Paul Smits, oud-CFO van Havenbedrijf Rotterdam.

In welke grote transitie heb jij als CFO geopereerd?
Ik ben betrokken geweest bij de duurzame transitie van transport, logistiek en industrie in de haven van Rotterdam. De overgang van dit voor het merendeel nog fossiele gebeuren naar duurzaamheid is een enorme opgave.

Wat was jouw rol hierbij?
De stap die je als CFO moet maken bij zulke transformaties is van rapportage achteraf naar een grotere rol vooraf. Je hebt een sterke stem in de discussie over de strategie binnen de directie en bij het beoordelen van business cases. Je kunt de impact op het milieu en mensen meenemen in een investeringsbeslissing. Er is geen enkele reden voor een bedrijf om dat niet te doen en geen enkel excuus voor een CFO om daar geen leidende positie bij in te nemen.

Waar voel jij je verantwoordelijk voor als CFO?
Als directie ben je verantwoordelijk voor het hele bedrijf, dat moet het uitgangspunt zijn. Wat belemmert je om die verantwoordelijkheid breed in te vullen? Het model waarin de CEO de klassieke baas is, de CFO de beancounter en de COO de man met opgestroopte mouwen hoort niet meer bij deze tijd. Ik houd dit pleidooi omdat ik zie dat veel CFO’s denken ‘ik reken het wel uit op het moment dat het gedaan is’. Daar heb ik weerstand tegen, want als de spreadsheet er al ligt ben je te laat. Als je een reactieve houding aanneemt ten aanzien van belangrijke veranderingen ben je eigenlijk geen CFO.

Wat zouden CFO’s niet meer moeten accepteren?
Dat een beslissing puur en alleen op financiële gronden wordt beoordeeld. Elke enigszins belangrijke beslissing moet beoordeeld worden op meer dan alleen financiën, zoals de impact op milieu en mensen. Waar ik ook niet in geloof is het aanstellen van een los staande change officer. Die kan tijdelijk nodig zijn om een proces op te starten, maar een transformatie die niet geïntegreerd is in de directie is tot mislukken gedoemd.

Wat is jouw opvatting van leiderschap?
Het begint met mensen. Uit veel boekjes leer je dat het begint met strategie, maar daar geloof ik niet in. Als je de visie eenmaal hebt zijn mensen de volgende stap. Formeer een team van mensen met de juiste kwaliteiten en maak de strategie dan samen. Modern leiderschap vergt dat je je kwetsbaar op durft te stellen en vraagt ‘wat vind jij er eigenlijk van?’. Bij het Havenbedrijf Rotterdam ben ik niet-aflatend bezig geweest met het aantrekken van de juiste mensen. Voor de duurzame transformatie heb je een ander, minder rechtlijnig type nodig. Vooral jonge mensen, heb ik gemerkt, worden gedreven door de impact die ze kunnen hebben op de wereld, veel meer dan door het salaris wat ze kunnen verdienen.

Wat is het grootste risico dat je hebt moeten nemen?
Financieel gezien had ik te maken met investeringsbeslissingen van honderden miljoenen. Maar het allerbelangrijkste risico is het risico van niets doen. Dit moet je altijd meenemen in je scenario’s, zeker bij de transitie naar duurzaamheid. Of neem een logistiek bedrijf. Als je het blijft runnen zoals je het altijd hebt gedaan, zonder iets te doen aan digitalisering, ben je over tien jaar out of business.

Is CFO wel de juiste uitdrukking voor wat je doet?
Ik heb weleens gedacht dat er CFIDO op m’n kaartje had moeten staan. Chief Financial, Innovation and Digital Officer, want dat waren de portefeuilles die ik had bij het Havenbedrijf. Niet zelden heb ik mezelf geïntroduceerd met ‘ik ben CFO maar ik zit hier omdat ik verantwoordelijk ben voor digitalisering’. Als de financieel directeur ook verantwoordelijk is voor sustainability lijkt CFSO me ook een prima term.

Wat weet bijna niemand over jou?
In m’n jonge jaren heb ik klarinet gespeeld in alles wat maar los en vast zat. Van klassiek orkest tot carnavalsorkest tot Middeleeuws ensemble, het ding was niet uit m’n handen te slaan. Dit heb ik volgehouden tot ik fulltime ging werken. Nieuwsgierigheid zit in mijn levensovertuiging. Je ziet soms mensen die vanaf hun dertigste, veertigste of vijftigste hetzelfde blijven doen. Dat is een schrikbeeld voor me. Ik hoop dat ik tot m’n 90ste allerlei mooie dingen kan blijven ontdekken.

Geschreven met medewerking van Ebele Wybenga, fotografie van Pieter Bas Bouwman.