"Blijf durven. Ook om ‘neen' te zeggen"

"Kritisch kijken naar activiteiten die te weinig opleveren is nu bespreekbaar."

Lang ontkennen
In het kader van de kredietcrisis stond Jaap Koelewijn uitgebreid stil bij het ontstaan en vooral het ontkennen ervan. Kort daarvoor had het CPB haar ‘krimpprognose' van de economie voor 2009 met 0,75% bekend gemaakt. Jaap: "In de Miljoenennota afgelopen september werd nog een groei van 2,25% aangegeven. Met prijsniveau van olie op 120 dollar per vat. Dit is natuurlijk een perfect voorbeeld van de bekende neiging van mensen: het langdurig ontkennen dat er iets negatiefs aankomt. Want dat was al veel eerder duidelijk." De economische ontwikkelingen van de laatste decennia passeerden de revue: van de enorme groei in de jaren '90, dankzij de toepassingen en doorbraak van de technologie en hogere arbeidsproductiviteit, de internetbubble, forse daling van de rente tot en met subprime. En de paradox ‘er is veel krediet omdat de huizenprijs stijgt of de huizenprijs stijgt omdat er veel krediet is."

Komt de klap?
De kredietcrisis is niet te vergelijken met die van de jaren '30 van de vorige eeuw, een periode waarin overheden juist gingen bezuinigen, banken lieten omvallen, de rente fors omhoog ging en loonsverlagingen aan de orde van de dag waren. Ook de recessie begin jaren '80 had een ander karakter, toen zat het probleem vooral aan de aanbodkant, de industrie. Er werd niet meer geïnvesteerd. Bovendien was er toen een tekort van 12% op de rijksbegroting, een rente van boven de 10% en een torenhoge inflatie. Jaap: "Nu begint het probleem aan de vraagkant, bij de consument. We stellen beslissingen uit. Het is wat mij betreft nog niet echt te duiden hoe lang de crisis duurt. Misschien dat wij elkaar over 3 maanden aankijken en zeggen ‘was dat het?'. In 2003 ging het herstel ook razendsnel, dat kan nu weer gebeuren. De rol van de banken is duidelijk, die willen maar één ding: aan het einde van het jaar hun balans op orde hebben. De roep van de politiek en bedrijven over een meer ruimhartige kredietverstrekking is heeft iets dubbels. Banken willen minder risico nemen. Zeker nu veel bedrijven het moeilijker hebben of gaan krijgen, zijn de banken terughoudender. Op zich is daar niets mis mee. De problemen zijn toch immers ontstaan omdat diezelfde banken veel te makkelijk krediet gaven?"

Quick wins
Iedereen gaat op zoek naar quick wins, minder voorraad, minder uitzendkrachten, minder opleiden, minder marketing. Cash is king. Dat lijkt verstandig, maar niet altijd passend. Zo is personeel op lange termijn een asset en wordt het, als het herstel snel inzet, weer een kostbare zaak om goede mensen te werven. Voer voor interim managers? Jaap: "Ik zie nu al dat er weer bezuinigd wordt op marketing. Niet doen. Kijken naar de kosten, ja, maar de opbrengst verhogen kan ook een goede maatregel zijn. Daarnaast moet je durven om dingen niet meer te doen. Keihard nee zeggen tegen klanten omdat je activiteit verlies oplevert. Het excuus is vaak dat je klanten een totaalpakket geleverd willen krijgen. Het heeft ook te maken met een angst om te focussen, bang zijn om dingen te missen. Juist nu kunnen deze zaken ter discussie worden gesteld. En bij voorkeur vlot. Als (interim) manager ken je de sterke en zwakke punten van de organisatie. In plaats van langdurige, vaak klinische analyses van processen en benchmarks is het de uitdaging om nu te handelen. Want vaak weten we toch al lang hoe het zit. Juist nu kan een interim manager vanuit zijn onafhankelijke positie zijn of haar opdrachtgever optimaal adviseren over de te nemen maatregelen. En ze vervolgens ook implementeren."
Geïnteresseerd in de sheets van de presentatie van Jaap Koelewijn? Mailt u naar francoise.jones@ebbinge.nl