Executive Search, Interim Management en Human Capital advies voor farmaceutische bedrijven, toeleveranciers aan de zorgsector, ziekenhuizen, zorginstellingen en privé klinieken.

Nu normering feit is, vraagt tekort aan bestuurders om andere oplossingen.

'Gezondheidszorg is juist niet gebaat bij discussie over topinkomens'

Geplaatst in Het Financieele Dagblad, 26-05-2017

Het lukt ziekenhuizen onvoldoende om goede bestuurders aan te stellen. Dat is de schuld van toegenomen risico’s en complexiteit, maar vooral van de Wet normering topinkomens, waardoor bestuurders niet meer dan een minister mogen verdienen. Banken, ziekenhuizen en headhunters klagen over de effecten van deze wet. Dat is echter vechten tegen de bierkaai. Bestuurders in de zorg zijn juist gebaat bij andere oplossingen dan de discussie over de lonen. Maar die alternatieve oplossingen vragen om durf en nieuw leiderschap.

Laat duidelijk zijn: bestuurders van ziekenhuizen en andere organisaties in het (semi)publieke domein staan voor ingewikkelde uitdagingen. Daarbij gaat het om technologische innovatie, herordening van de ‘markt’ (met toetreders uit andere sectoren), hogere eisen van consumenten en burgers, de eeuwige druk op de kosten en de toenemende gedachte dat alles met regels valt op te lossen.

In veel gevallen worden, in deze complexe wereld huzarenstukjes uitgehaald om bijvoorbeeld de zorg tot de beste van de wereld te laten horen. De (maatschappelijke) waardering daarvoor is laag. Het is nooit goed genoeg en individuele fouten worden geprojecteerd op de hele sector.

Vechten tegen de WNT is vechten tegen de bierkaai.

De gedachte achter de Wet normering topinkomens (WNT) is een logische. Aanleiding waren incidenten, die geleid hebben tot generieke ‘oplossingen’. Maar in de afgelopen jaren is de WNT verder aangescherpt, met strikte regels. Dit heeft tot gevolg dat het imago van bestuurders in de publieke sector al gauw dat van ‘graaiers’ is. In het overgrote deel van de gevallen is die beeldvorming onterecht. De discussie die nu is ontstaan over de negatieve gevolgen van de WNT — zie onder andere het artikel ‘Ziekenhuizen: discussie over topinkomens schrikt goede bestuurders af’ in het FD van 28 april — helpt niet. De maatschappelijke trend zal niet leiden tot het naar boven bijstellen van de norm.

Daarmee ontken ik niet de effecten van de WNT. Natuurlijk zie je dat bestuurders minder snel van baan veranderen en dat sommige mensen de overstap niet maken vanuit het bedrijfsleven naar een ziekenhuis. Of dat helemaal valt toe te schrijven aan de WNT valt te betwijfelen. Het is slechts een deel van de realiteit.

Want er zijn ook andere trends. Bijvoorbeeld de collectieve verandering dat de maatschappelijke behoefte aan zingeving en saamhorigheid toeneemt. Steeds meer mensen, ook in de top van het bedrijfsleven en de publieke sector, hebben andere drijfveren en willen een zinvolle bijdrage aan de maatschappij leveren.

Daarom vraagt het tekort aan bestuurders in de (semi)publieke sector om andere oplossingen.

Op landelijk niveau moeten we komen met oplossingen die de bedoeling van de WNT in stand houden, maar ook tot stimulering van maatschappelijke resultaten leiden. De complexiteit van organisaties, zeker van een  grote omvang, vraagt om goed leiderschap. Bestuurders hebben ook een drive om de organisatie en de resultaten te verbeteren.

Waarom mag een bestuurder niet beloond worden voor betere dienstverlening tegen aantoonbaar lagere (maatschappelijke) kosten met een hoge(re) klanten medewerkerstevredenheid? Bijvoorbeeld in de vorm van een innovatiebeloning, van maximaal 10% van het jaarinkomen. Een soort bonus, maar wel op basis van de juiste parameters, te beoordelen door de raad van toezicht of raad van commissarissen. Dit versterkt het ondernemerschap in de (semi)publieke sector en leidt tot meer waardering.

Op het niveau van organisaties moet meer met durf worden gekozen. Nog te vaak moet de nieuwe bestuurder van een ziekenhuis uit de ziekenhuissector komen. Juist bestuurders van buiten de sector brengen vernieuwing, evenals jongere bestuurders.

Natuurlijk moeten de vereiste competenties aanwezig zijn, maar andere keuzes leiden totverrassend goede resultaten. Daarnaast moet er worden geinvesteerd in ontwikkeling van leiderschap. Opleiden, met name op gedrag en intentie, leidt tot nieuw bestuurlijk potentieel.

De (semi)publieke sector is van levensbelang voor het functioneren en welzijn van Nederland. Dat vraagt krachtig leiderschap. De normering van topinkomens is onomkeerbaar. De gevolgen daarvan moeten we niet bekritiseren, maar met nieuwe oplossingen bestrijden. Als je met een brede blik kijkt, zijn er (op termijn) voldoende goede bestuurders te vinden die kunnen bijdragen aan verandering, verbetering en vernieuwing, met de waardering die daarbij hoort.

Niels van Tent is bestuurskundige en senior consultant bij interim-en searchbureau Ebbinge.

Informatie en contact